زندگي با فلج مغزي 

علل فلج مغزي 
1- علل قبل از تولد : 
- بيماري هاي عفوني انتقالي جنيني دوران بارداري ، به ويژه سرخجه ، مننژيت ، ايدز ، چربي ، سيفيليس ، سوزاک و ديابت ، خصوصا در دوران سه ماهه آخر بارداري . 
- استفاده از داروهاي غيرمجاز توسط مادر باردار
- اختلالات و ناهنجاري هاي کروموزومي 
- ضربه هاي دوران بارداري
- چند قلويي
- قرار گرفتن در معرض مواد سمي از قبيل نيکوتين ، الکل و داروها
- ناسازگاري عامل RH خون بين مادر و جنين
- بيماري هاي ژنتيکي
- تغذيه نامناسب يا نادرست مادر
- ابتلا مادر به حمله يا عقب ماندگي ذهني
- خون ريزي مادر در اثر جدايي پيش از موعد جفت از ديواره رحم
 
2- علل هنگام تولد :
- تولد زودرس (تولد زودتر از 40 هفته)
- تولد نارس (با وزني کمتر از حدود 2 کيلو)
- فقدان اکسيژن 
- زايمان با وسايل مکانيکي (فورسپس)
- زايمان هاي طولاني مدت يا ناگهاني که ذخيره اکسيژن خون کودک را دچار مشکل مي سازد و منجر به تخريب بافت مغزي مي شود 
- مصرف زياد داروهاي بيهوشي و بي حسي براي زايمان هاي به اصطلاح راحت
- کمبود اکسيژن در هنگام تولد (نرسيدن اکسيژن به مغز و انسداد ريه ها)
- ضربه هاي وارده بر سر کودک به هنگام تولد
- ناهنجاري ها و بدشکلي هاي احتمالي مغز نوزاد
- ساختار کوچک لگن مادر
- زايمان به روش سزارين 
- کاهش شديد ضربان قلب جنين در خلال زايمان که علامت فشار روي جنين است
 
3- علل بعد از تولد :
- ابتلاي کودک به عفونت ها از قبيل مننژيت
- ضربه هاي وارده به سر به دنبال تصادف و افتادن از بلندي و ...
- تصادفات و حوادث مختلف و خونريزي هاي مغزي
- بيماري هاي مسري و مسموميت ها
- نارسايي و اختلال در جريان خون رساني به مغز (لخته شدن خون در مغز)
- تومورهاي مغزي
- زردي و يرقان
- غرق شدن
- سوختگي ها
- کودک آزاري
 
روش هاي پيشگيري از بروز فلج مغزي
-1 تست مادران باردار از نظر عامل . RH در صورتي که اين عامل منفي باشد، مادر 72 ساعت قبل از زايمان بايد واکسينه شود. 
-2 درمان سريع کودک مبتلا به زردي به کمک روش فتوتراپي 
-3 انجام برنامه هاي کاهش استرس و فشار رواني مادران در دوره بارداري
-4 حفاظت کودکان در مقابل ضربه ها و آسيب هاي فيزيک وارده بر مغز
-5 و ...
 
روش هاي تشخيص فلج مغزي
معمولا پزشکان فلج مغزي را از طريق معاينه مهارت هاي حرکتي ، رفلکس ها ، و سوابق پزشکي و استفاده از آزمايش هاي متنوع و ويژه اي تشخيص مي دهند .
دو روش مهم تصويربرداري براي تشخيص زودهنگام فلج مغزي وجود دارد . اين روش ها به پزشک کمک مي کند که حتي کودکاني را که مشکوک به ضايعه فلج مغزي مي باشند ، نيز تشخيص دهد . اين دو روش عبارتند از : 
Scan CAT -1 يا ComputerzTomography Axial eb 
MRI -2 يا Imaging Resonance Magnetic 
3_ تشخیص بر اساس علایم بالینی و انجام تست های ویژه
 در صورت عدم استفاده از روش هاي تشخيصي فوق الذکر گاهي اوقات تشخيص فلج مغزي چند ماه و حتي چند سال به طول مي انجامد . بعضي از والدين هنگامي متوجه مشکل کودک خود مي شوند که او را از نظر رشدي پايين تر از همسالان خودش بينند.
 
مداخلات مورد نياز جهت درمان و توانبخشي کودکان فلج مغزي
تحقيقات مختلف نشان داده است در صورتي که به مشکلات نورولوژيک افراد با مشکلات جسمي بطور صحيح و به موقع توجه شود ، بسياري از آنها مي توانند به يک زندگي تقريبا طبيعي دست يابند و از آن لذت ببرند . 
پس چه بايد کرد ؟
مداخلات مورد نياز براي کمک به کودکان فلج مغزي در دو طيف مي تواند در نظر گرفته شود:
1) درمان بخش صدمه ديده مغز تا هماهنگي و حرکات عضلات را به درستي هدايت نمايد :
در اين خصوص تاکنون مداخلات پزشکي قابل قبول که ترميم ضايعه مغزي را انجام دهند وجود نداشته است . اما با پيشگيري هاي توانبخشي(کاردرمانی) مناسب ، مي توان به اينگونه کودکان کمک کرد تا زندگي مستقلي را دنبال نمايند . 
اينگونه کودکان علاوه بر نيازهاي عمومي ، براي شکوفا شدن استعدادهاي بالقوه اي که از آن برخوردارند به آموزش و خدمات خاص نيز نيازمند مي باشند . متاسفانه در پاره اي موارد حتي نيازهاي عمومي اينگونه کودکان به فراموشي سپرده شده و نهايتا ارتباط و تعامل اجتماعي که زمينه رشد ، تکامل و آموزش کودکان مي باشد محروم مي گردند. 
بهتر است وعده هاي درماني را با وضع کودک و واقعيات موجود تطبيق داد تا بتوان وعده هاي آرماني را از درمان هاي واقعي تفکيک کرد. 
در اين خصوص خانواده ها نيز مي بايست توجه نمايند که : 
- پي آمد ضايعه فلج مغزي براي کودکان با انواع ضايعه هاي ديگر متفاوت مي باشد و انتظار اين است کودک را همان طوري که هست پذيرا باشند . 
- ضايعه فلج مغزي يک بيماري پيشرونده نبوده ، مداخلات و حمايت هاي به موقع مي تواند کمک موثري براي استقلال کودک باشد . کودک توجه بيشتري را طلب مي نمايد و ضرورت دارد فرصت و امکانات و شرايط مناسب براي رشد و شکوفايي استعدادهايش فراهم شود. 
- بهتر است والدين هر چه بيشتر درباره فرزند و معلوليتش اطلاعات مناسب کسب نمايند. تا در آموزش و حمايت از او نقش موثرتري را ايفا کنند . به خاطر داشته باشيد که نقش والدين در روند توانبخشي کاملا تخصصي و قابل توجه مي باشد. 
2) کاربرد روش ها و تکنيک هاي مختلف درماني و توانبخشي در جهت برطرف نمودن نقص ، ضعف ، و اسپاسم حرکات عضلاني حاصل از ضايعه مغزي . برخي از اين روش ها و تکنيک هاي درماني عبارتند از : 
الف) توانبخشي : 
-1کاردرماني : هدف از کاردرماني کودکان فلج مغزي کمک به اين افراد به منظور تقويت عضلات ضعيف و دستيابي آنها به توانمندي هاي جسمي حرکتي شان مي باشد. به عبارت ديگر ، کاردرمانگر با کودک معلول کار مي کند تا مهارت هاي حرکتي و دامنه حرکات او را بهبود ببخشد. همچنين به والدين طرز مراقبت از کودک به هنگام بازي و فعاليت هاي روزمره را نشان دهند.
 کاردرماني يک سري فعاليت هاي هدفمند را به منظور افزايش استقلال مهارت هاي حرکتي درشت و ريز طراحي مي کند. کاردرماني به کودک فلج مغزي در استفاده از وسايل تطبيقي از قبيل وسايل مورد نياز جهت نشستن ، حمام کردن ، ايستادن و غذا خوردن و ... کمک مي نمايد. به سخن ديگر کار درمانگر روي مهارت هاي عملکردي مورد لزوم براي بازي کردن ، لباس پوشيدن و غذا خوردن بدون کمک ديگران بيشتر تمرکز مي کند. با تمرينات درماني کودک را آموزش مي دهد چگونه دستش را به طرف اشيا» دراز کند، چگونه بازي کند، چگونه مداد را در دست بگيرد و ...
2_ گفتار درماني : هدف گفتاردرماني تسهيل و بهبود مهارت هاي ارتباطي کودک فلج مغزي مي باشد. يک کودک فلج مغزي ممکن است نياز به کمک در زمينه غلبه بر يک مشکل خفيف تلفظ داشته باشد، يا اينکه ممکن است او نتواند از طريق گفتاري و کلامي با ديگران ارتباط برقرار کند و نيازمند يک روش غيرکلامي جهت برقراري ارتباط باشد. که از جمله اين روش ها مي توان به روش ارتباط از طريق چشم ، زبان اشاره ، عکس خواني و ارتباط از طريق دستگاه هاي الکترونيکي اشاره کرد. 
گفتاردرمانگر کنترل عضلات دهان کودکان فلج مغزي را بهبود بخشيده و به او در برقراري ارتباط کمک مي کند . 
گفتاردرمانگر کودک فلج مغزي را وادار به استفاده از واژه هايي که مي شناسد، مي کند تا گنجينه لغات او افزايش يابد . همچنين روي تلفظ حروف و واژه هاي دشوار ، روي زبان بياني و وضوح گفتار اين کودکان کار مي کند . 
ب) ارتوزها ، قالب هاي گچي و اسپلينت ها :
براي اکثر کودکان فلج مغزي بمنظور تقويت روش هاي توانبخشي اغلب ارتوز ، اسپلينت و قالب هاي گچي تجويز مي شود. اين وسايل به حفظ و ايجاد ثبات در مفصل و قرار دادن مفصل در وضعيت صحيح و همچنين ممانعت از کشش بيش از حد عضلات کمک مي کنند . 
ج) روش هاي درمان دارويي :
ممکن است براي کودک مبتلا به فلج مغزي بدليل شرايط خاصي نظير ابتلا به تشنج يا سفتي هاي دردناک در نتيجه اسپاسم هاي شديد از داروهاي خاصي نظير واليوم ، باکلوفن (daclofen) و بوتوکس (dotox) استفاده شود. سفتي عضلاني را مي توان از طريق تزريق بوتوکس براي مدت 3 يا 4 ماه مهار کرد . 
د) جراحي :
ممکن است به منظور کاهش اثر سفتي عضلاني براي ستون فقرات ، لگن و پاهاي کودک مبتلا به فلج مغزي ، يک سري جراحي هاي ارتوپدي براي او انجام شود. در اين روش هاي جراحي مي توان با بلند کردن طول عضلات و ... حرکت کودک را تسهيل نمود. زماني که رشد کودک متوقف شود از روش درماني جراحي استخواني به منظور وضعيت دهي صحيح به استخوان هاي فرد مبتلا به فلج مغزي نيز ممکن است استفاده شود . 
گاهي اوقات متخصصين مغز و اعصاب ممکن است ريشه هاي عصبي که کنترل تون عضلاني را به عهده دارند را نيز جراحي نمايد . در اين روش که ريزوتومي انتخاب پشتي ناميده مي شود هدف کاهش سفتي عضلاني مي باشد .
 
ح) بازي درماني : 
اين روش کمک مي کند تا کودکان مبتلا به فلج مغزي شاد و آرام شوند . و شامل آموزش مهارت هاي ورزشي يا فعاليت هاي اوقات فراغت نظير ، رقص ، شنا ، اسب سواري ، يا فعاليت هاي هنري و باغباني و ... مي شوند . 
3) وسايل تطبيقي :
امروزه وسايل کمکي زيادي جهت کمک به افراد مبتلا به فلج مغزي وجود دارد . که اين وسايل به فرد کمک مي کند تا به راحتي فعاليت هاي روزمره زندگي خويش را انجام دهد . 
3-1) وسايل کمک حرکتي : 
- ويلچر (دستي و الکترونيکي) ، دوچرخه و سه چرخه هاي مخصوص
- روروک ، عصا و واکر
3-2) وسايل کمک ارتباطي : 
- تابلوهاي سمبوليک يا وسايل کمک ارتباطي (نظير يک کتاب ، پوستر ، عکس ، صفحه الفبايي الکترونيکي يا کامپيوتر)
- دستگاه هاي الکترونيکي ترکيب کننده صوت
- کي بردهاي مخصوص
3-3) تسهيلات کمکي فعاليت هاي روزمره زندگي : 
- درهاي الکترونيکي که بطور اتوماتيک باز و بسته مي شوند 
- وسايل تغذيه اي (از قبيل قاشق و ...) با دستهاي بلند
- چسب هاي گرفتن و و کلاه و ماسک محافظ
- سيستم هاي کنترل محيطي 
البته وسايل فوق الذکر بسته به فرهنگ و نوع کشور متغيير مي باشد . 
4) توجه به توانمندي هاي کودک : 
از آنجائيکه معلوليت کودک کاملا مشخص است و ميزان درمان آن نيز تا حد زيادي قابل پيش بيني است، رسيدگي به ساير توانمندي ها و استعدادها ، و از طرفي توجه به سلامت روحي کودک از اهميت بالايي برخوردار باشد. متاسفانه بسياري از اوقات اين موارد قرباني مشکلات جسمي کودک مي شوند . 
لذا توصيه هاي زير قابل تامل است : 
- ارزيابي کودک توسط يک روانشناس به منظور  بررسي برخي اختلالات يادگيري کودک و انجام آزمايش هاي خاص به منظور جبران به موقع مشکلات . 
- اهميت به آموزش کودک و ايجاد مهارت هاي مختلف اعم از مهارت خودياري ، مهارت هاي اجتماعي ، حرکتي ، آموزش هاي تحصيلي و غيره . بسياري از کودکان با مشکلات جسمي از هوش و استعداد خوبي برخوردارند . با پرورش مهارت ها و استعدادهاي آنها خصوصا در سنين قبل از دبستان ، مي توان نقش به سزايي در ايجاد اعتماد به نفس بيشتر در آنها به مدرسه و مراحل بعدي زندگي داشت . 
- لازم به ذکر است که کودکان با مشکلات جسمي شديد (حتي آنهايي که از رفتن به مدرسه نيز محرومند) نيز قادر به يادگيري و آموزش بوده و نبايد محروم شوند . 
- کودکان فلج مغزي که در عين حال از نظر ذهني نيز داراي محدوديت هايي هستند را مي توان با مشاوره ، در خودياري و استفاده از توانمندي هايشان ياري نمود. 
- کودکان فلج مغزي همانند ساير کودکان به محبت ، توجه ، عاطفه ، صميميت و رابطه دوستانه و انساني نيازمند مي باشند .
 
وسايل توانبخشي : 
روش ها و برنامه هاي آموزشي کودکان فلج مغزي
طرح و تنظيم برنامه هاي آموزشي براي اين دسته از کودکان ، زماني مي تواند مناسب و مفيد واقع گردد که بر اساس يک ارزيابي دقيق از وضعيت دانش آموز معلول و نيازهاي خاص او انجام پذيرد. طبق اين ارزيابي و با مشخص نمودن محدوديت ها و توانايي ها و شايستگي ها فرد معلول مي توان برنامه آموزشي مناسب و خدمات توانبخشي موثري را تدوين نمود و مدارس ، مراکز ، و يا موسسات آموزشي و حرفه اي را براي جايگزيني مطلوب او پيشنهاد کرد . 
به هر حال با توجه به نکات فوق مي توان به چند روش و برنامه آموزشي براي کار با اين دسته از کودکان اشاره کرد : 
1) روش هاي تعديل رفتار يا رفتار درماني : 
اين روش ها از موثرترين روش هاي آموزشي براي اين دسته از کودکان مي باشند . در اين روش ها، مراحل مختلفي وجود دارند که کودک از آنچه که قادر به انجام آن است شروع کرده و به تدريج به هدف هاي نهايي مي رسد . در اين روش ها ، هر موفقيتي که کودک به دست مي آورد ، مورد تشويق قرار مي گيرد. 
2) برنامه هاي آموزش انفرادي : 
دانش آموزان مبتلا به ناتواني هاي جسمي - حرکتي به خصوص فلج مغزي ، معمولا علاوه بر آموزش هاي ويژه ، به خدمات گسترده اي نياز دارند. برنامه هاي آموزش انفرادي در مورد آنان بايد به خصوص مشخص و مفصل باشد . هدف ها و مقاصد آموزشي آنان به ويژه کودکان خردسالي که دچار معلوليت هاي شديد هستند، بايد شامل اقدامات دقيقي باشد . 
برنامه هاي آموزشي انفرادي شامل هدف هاي چندانه در هر يک از حوزه هاي زير است : 
- حرکات کلي 
- حرکات ظريف
- ارتباط
- آموزش هاي پيش دبستاني
- شناخت
- کمک به خود
- مهارت هاي لازم در زندگي
- مهارت هاي شغلي
- مهارت هاي استفاده از وسايل مکانيکي 
- و ...
3) روش هاي جايگزيني آموزشي : 
با توجه به شدت معلوليت ، نتايج به دست آمده از ارزيابي هاي جامع ، و براساس خدمات موجود در جامعه ، و پيش آگهي پزشکي ، برنامه هاي آموزشي کودکان معلول مي تواند به زير بسيار متفاوت باشند. 
الف) آموزش در مدارس عادي همراه با ساير دانش آموزان : 
اين شيوه آموزشي براي آن دسته از کودکاني که معلوليت شديدي نداشته و تا حد قابل قبولي قادر به استفاده از امکانات عمومي مدرسه مي باشند ، مي تواند کاملا مناسب باشد. 
ب) آموزش در کلاس هاي خاص در مدارس عادي : 
در مواقعي که تعداد قابل ملاحظه اي از دانش آموزان معلول در مدرسه عمومي جايگزين شوند، بر اساس ضرورت و به فراخور ويژگي هاي آنها ، مي توان در مدرسه عادي کلاس خاصي را با وسايل و تجهيزات ويژه ايجاد نمود. 

مرکز كاردرمانى و گفتاردرمانى تاک
سعادت آباد_خ سرو غربی_پلاک 145_واحد2
تلفن:26760657

دسته بندی: 

مرکز توانبخشی تاک